gilles-quispelGilles Quispel (1916-2006) was een Nederlands classicus die werkzaam was als hoogleraar geschiedenis van het vroege christendom aan de Rijskuniversiteit in Utrecht. Gilles Quispel is de nestor van de gnosis, het innerlijk weten dat voortkomt uit innerlijke ervaring. Hij krijgt bekendheid doordat hij in 1952 met hulp van de Zwitserse psychiater Jung, codex of boek een van de dertien bij Nag Hammadi teruggevonden boeken aankoopt. In 1956 verricht Quispel een tweede heldendaad. Het lukt hem om met hulp van koningin Juliana, die geïnteresseerd is in de teruggevonden vroeg-christelijke teksten, een kopie van een boek uit codex twee, namelijk het evangelie van Thomas, te verwerven.

Hij is net op tijd uit Egypte weg, want direct hierna breekt de zesdaagse oorlog tussen Egypte en Israël uit. Zijn vertaling en commentaar worden uitgegeven en dit levert hem wereldwijde bekendheid op. Volgens Quispel is een aantal gezegden van Jezus in deze losse verzameling van spreuken van Thomas van voor het jaar 50. Hiermee gooit hij de knuppel in het hoenderhok. Want dit betekent dat delen van Thomas veel ouder zijn dan de canonieke evangeliën zoals zij opgenomen zijn in het Nieuwe Testament. Gilles Quispel is overtuigd van de ouderdom van sommige gnostisch-christelijke teksten. En is even overtuigd van de joodse achtergrond van de gnosis of geheime kennis. Hij benadrukt het partnerschap van God en Sophia; de hemelse androgynie spiegelt zich op aarde in de heiligheid van het huwelijk of de verbinding van man en vrouw.

Annine van der Meer: Quispel brengt mij niet alleen in contact met de gnosis maar ook met het begrip matriarchaat. Hij vertelt mij over de Zwitser Johann-Jacob Bachofen wiens werk hij ooit op een stille zaterdagmiddag in de universiteit van Leiden ontdekt heeft. Daarnaast laat hij mij in 1989 het opus magnum The Language of the Goddess van prof. dr. Marija Gimbutas uit Californië kopen. Ik vind haar overzicht van de symbooltaal van het vrouwelijke dan nog zo ingewikkeld dat het dure dikke boek jarenlang onaangeroerd in mijn boekenkast blijft staan… maar Quispel legt wel het zaadje voor mijn latere belangstelling voor oude culturen. En voor hun symbolen.

Quispel zei:“Wisdom is a lady and her shape is shady.” En: “De toekomst is gnooskleurig.”. Zijn meest beroemde uitspraak is: “Gnosis is de kennis van het hart”.

Gilles Quispel: het Thomasevangelie geeft ander beeld van de historische Jezus
Black Madonna; the old love of Gilles Quispel
Zijn boeken

 


ccc