Marija GimbutasMarija Gimbutas (1921-1994) was een Litouws-Amerikaans archeologe met als specialisatie de neolithische en bronstijdculturen. Zij vlucht uit Litouwen tijdens de tweede wereldoorlog en bereikt via Duitsland in 1949 de VS. Tussen 1967 en 1989 is zij hoogleraar Europese Archeologie aan de Universiteit van California in Los Angeles, de UCLA. Zij schrijft 28 boeken en 300 artikelen. In ruim 40 jaar baanbrekend onderzoek vindt zij de cultuur van het Oude Europa terug.

Zij levert hiermee een Titanen-arbeid; zij ontwikkelt een samenhangend en sacraal symboolsysteem voor de veelal vrouwelijke kunst die zij opgraaft. Zij meent al tijdens haar leven dat haar werk pas 30 jaar na haar dood werkelijk begrepen zou worden.

Tussen 1967 en 1980 leidt zij belangrijke opgravingen in Bosnië, Macedonië, Griekenland en Italië. Ze vindt vele vrouwelijke figurines die tot dusver in de kunstgeschiedenis als ‘curiositeiten’ werden beschouwd en waarvoor toen nog geen standaardmethode van beschrijving en interpretatie bestond. Ze schrijft: ‘ik zag duizenden van figurines in bakken in museumdepots liggen, volledig genegeerd en onbegrepen’. Ze ontdekt dat er verspreid over 3000 opgravingsplaatsen ca 100.000 fragmenten van figurines gevonden waren. Daarnaast waren er 30.000 complete exemplaren gevonden, verspreid over zo’n honderdtal musea. Slechts 2 tot 3 procent daarvan is mannelijk. Deze cijfers worden bevestigd door recent archeologisch onderzoek in Oost-Europa. Gimbutas meent dat vele venusfigurines uit de Oude Steentijd van jagers en voedselverzamelaarsters en uit de Nieuwe Steentijd, de tijd van de eerste boerinnen, een Godin in beeld brengen, een Moeder, de bron en de geefster van alles. Zij meent dat de vrouwelijke kunst een uitdrukking is van een matrilineaire, matrifocale en vreedzame samenleving (zij vermijdt het woord matriarchaal) waar het vrouwelijke centraal staat. In essentie drukt de symbooltaal in haar visie de cyclus uit van generatie en regeneratie, van levengeven, leven nemen en opnieuw leven geven.

Gimbutas ontwikkelt een nieuwe interdisciplinaire methode en integreert archeologie met mythologie, linguistiek, antropologie en volkskunde Zij noemt deze nieuwe benadering: de archeomythologie. Haar gedachtengoed wordt hedentendage in Californië voortgezet door het Institute of Archaeomythology o.l.v. Joan Marler.

Bekijk ook onderstaande video van de lezing van Marija Gimbutas of de documentaire over haar leven en werk